โดย รศ.น.สพ.ปานเทพ รัตนากร
เลขาธิการมูลนิธิช้างแห่งประเทศไทย

เรื่องของช้างในแง่ชีววิทยานั้นจัดเป็นสิ่งที่มีประโยชน์และเป็นพื้นฐานความเข้าใจที่จำเป็นสำหรับเยาวชน และบุคคลทั่วไป ทั้งนี้เพื่อให้มีความเท่าเทียมกันทางข้อมูลเพียงพอแก่การนำไปพิจารณา วิพากษ์ วิจารณ์ หรือวินิจฉัยเหตุการณ์ตลอดจนเรื่องราวต่างๆ ที่เกิดขึ้นกับ “ช้าง” ผลก็คือ การอนุรักษ์ช้างสัตว์คู่บ้านคู่เมืองอย่างมีประสิทธิภาพนั่นเอง

กำเนิดช้าง

ช้างมีวิวัฒนาการมาตั้งแต่บรรพบุรุษของมันที่ชื่อว่า มอริเทอเรียม ในยุคอีโอซีน เมื่อ 58 ล้านปีมาแล้ว เชื่อไหมว่าช้างในยุคนั้นมีขนาดตัวเท่าหมูในปัจจุบัน จากนั้นก็วิวัฒนาการเรื่อยมาจนเห็นเป็นช้างในปัจจุบัน

ชนิดของช้างในปัจจุบัน

ช้างที่เหลืออยู่ในโลกมีอยู่ 2 ชนิด คือ ช้างอาฟริกา หรือ  Loxodonta africana และ ช้างเอเซีย หรือ Elephas maximus

ช้างอาฟริกา มีการกระจายตัวในทวีปอาฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา เช่น เคนยา แทนซาเนีย อูกันดา ส่วนช้างเอเซียมีการกระจายตัวในทวีปเอเซีย คือ เอเซียใต้ เช่น อินเดีย เนปาล ศรีลังกา ฯลฯ และเอเซียอาคเนย์ คือ ไทย ลาว เขมร ฯลฯ

ช้างในประเทศไทย
 

ช้างในประเทศไทยเป็นช้างเอเซียชนิดพันธุ์ย่อยอินเดีย (Elephas maxinus indicus) บางครั้งจึงเรียก Indian Elephant

งาคือส่วนใดของฟันช้าง

งาเป็นส่วนของฟันตัดคู่หน้าด้านบนของช้าง มิใช่เขี้ยวดังที่เข้าใจ และจะมีการเจริญยื่นยาวออกไปเรื่อยๆ ตลอดชีวิต ช้างใช้งาเพื่อเป็นอาวุธ แสดงอำนาจ เป็นเครื่องมือขุดงัด ฯลฯ

ช้างป่าในประเทศไทยมีที่ใด

เรายังพบช้างป่าได้ตามอุทยานและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เช่น อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง อ่างฤาไน แก่งกระจาน กุยบุรี เขาสอยดาว ภูหลวง ฯลฯ

ช้างกินนมอย่างไร

ลูกช้างกินนมโดยการใช้ปากดูดนมโดยตรงจากเต้านมแม่ที่มี 1 คู่ตรงตำแหน่งหน้าอกตรงกับขาคู่หน้า

ช้างตกมัน

อาการ : มีน้ำมันไหลจากต่อมขมับ อารมณ์ฉุนเฉียว ดื้อ จนถึงดุร้าย ไม่สามารถควบคุมได้ ปัสสาวะบ่อย อวัยวะเพศแข็งตัว การตกมันเกิดได้ทั้งช้างเพศผู้และเพศเมีย แต่ความรุนแรงจะมีมากในช้างเพศผู้

สาเหตุ : ช้างที่มีความสมบูรณ์สูง พลังงานสะสมมาก ไม่ได้ใช้งาน เชื่อว่าเมื่อเข้าสู่ระยะใกล้ฤดูผสมพันธุ์จะเริ่มมีอาการตกมัน การตกมันเกิดขึ้นทุกปี กินเวลาคราวละประมาณ 2-3 อาทิตย์แล้วจะหายกลับเป็นปกติเอง

อาหารของช้าง

ช้างเป็นสัตว์กินพืช โดยใช้งวงจับป้อนเข้าปากแล้วบดเคี้ยวด้วยฟันกราม พืชอาหารช้าง ได้แก่ ไผ่ ประดู่ รัง หญ้า เพ็ก แขม กล้วย หมาก อ้อย ข้าว ฯลฯ ปริมาณ วันละประมาณ 200 ถึง 250 กิโลกรัม ช้างใช้น้ำดื่มกิน เล่นและอาบ ประมาณวันละ 200 ลิตร นอกจากนี้ยังจำเป็นต้องได้รับแร่ธาตุอื่นๆ จาก ดินโป่งอีกด้วย